|
|
|
Nieuwsbrief van de Historische Commissie Noordbarge Nummer
1 - 2009
Historische Commissie
Noordbarge is veel omvattend. Het is in elk geval meer dan de beelden en
herinneringen die de leden van de historische commissie elk voor zich in
hun geheugen hebben opgeslagen. Door de vele huisbezoeken en foto’s
komen we daar steeds vaker achter. Daarnaast hebben we het over een dorp
van een niet geringe omvang. Dat zijn in het kort de oorzaken waarom het
allemaal veel langer duurt dan u en wij voor mogelijk hebben gehouden.
Maar lang-zamerhand tekenen zich de contouren van de historie van
Noordbarge af. Toch moeten van enkele straten nog gegevens binnengehaald
worden voor onze auteur beginnen kan met het schrijven van Het Boek waar
we met zijn allen zo verlangend naar uitkijken.
Een van de stille krachten bij het verzamelen van de historie van
Noordbarge was Rien Eding. Hij was net begonnen met het bezoeken van
bewoners van de huizen Achter het Kanaal. Geheel onverwachts kwam op 25
januari jl. een eind aan zijn leven. In hem verloor Noordbarge een zeer
betrokken historicus. Op de website van Historisch Emmen kunnen we
gelukkig dagelijks teruggrijpen op de vele gegevens, die hij over
Noordbarge en in het bijzonder over de melkfabriek bij elkaar heeft
vergaard. Zijn archief blijft voor ons beschikbaar. In het boek zullen
we op een passende manier aan zijn bijdrage aandacht besteden.
Afgelopen jaren hebben we een schitterende verzameling foto’s over
Noordbarge verzameld. Een deel van deze foto’s wordt gebruikt voor een
speciale verjaardagskalender over Noordbarge. Binnenkort wordt deze
kalender op de markt gebracht. De opbrengst zal ten goede komen aan het
werk van de historische commissie. In de nazomer organiseren we evenals
vorig jaar een historische wandeling. Dit keer staat Urk op het
programma. Op dit moment benaderen we huidige en vroegere bewoners van
achter de vaort. De commissie zit niet stil. We werken gestaag door.
Helpers zijn altijd welkom. Soms lijkt het op een gebed zonder einde.
Maar dat is beslist niet zo. Ten slotte willen we nog even aandacht
vragen van onze donateurs. De jaarlijkse bijdrage van € 10.00 kunt u
overmaken op bankrekening 502842180 van Plaatselijk Belang Noordbarge
onder vermelding van uw naam en adres.
Het boek
Pieter Albers krijgt steeds meer greep op de materie die ooit zal
uitmonden in het boek. Afgelopen periode hebben veel oude en nieuwe
bewoners van Noordbarge hun familie-gegevens op een rijtje gezet. Ruim
de helft van Noordbarge hebben we afgewerkt. Moeilijk blijft het
achterhalen van gegevens over vertrokken Noordbargers. Vaak kunnen we ze
achterhalen, maar soms is dat ook niet meer mogelijk. Zo heeft elk dorp
ook passanten. Zoals bewoners van woonschepen, soms hele gezinnen op de
vlucht voor de hongerwinter ga zo maar door. Mocht u nog iets in de kast
hebben over Noordbarge waar u geen raad mee weet of waarover u alle
kennis niet meer paraat heeft, stelt u zich dan gerust in verbinding met
ons commissielid Geesje Gerrits [0591 640263].
De Fabriek
 Op 18 februari 1893
richtte het bestuur van de vereniging “Cooperatieve Stoomzuivelfabriek
Emmen” aan het Oranjekanaal een stoomzuivelfabriek annex stoomkorenmolen
op. Rien Eding gaat er vanuit dat kapitaalkrachtige boeren geld in deze
onder-neming staken. Het was een coöperatie en de leden waren verplicht
melk en graan te leveren. Binnen een half jaar was de
hinderwetvergunning binnen en kon worden begonnen met de verwerking van
melk- en graanproducten. Een deel van de gebouwen waren al langer in
gebruik. In 1880 was het eigendom van Willem Jans Kiers uit Lellens in
Groningen. Willem Jans was getrouwd met de op 1 april 1830 in Noordbarge
geboren Eemtien Lutke Frieling, de enige dochter van Willem Lutke
Frieling en Jantien Joling. Volgens het kadaster had Willem Jans een
houthandel in Noordbarge. Niet zeker is of de houthandel vanuit deze
panden werd uitgeoefend. Wel zeker is dat op dit perceel meerder mensen
woonden. Zo werd Arend Bierman genoemd als bewoner van de achterliggende
inpandige woning. Niet uitgesloten wordt dat deze handelaar het hout
voor Kiers verhandelde. Die achterliggende inpandige woning maakt
nieuwsgierig. [ foto: Jopie, Carola en moeder Rappard]
Onlangs hadden we een gesprek met Fried Rappard. Zijn vader Johan
Heinrich was in 1913 als mulder bij de fabriek aangesteld. Zijn ouders
waren in 1911 in Hardenberg getrouwd. Een dienstwoning was aanwezig. U
raadt het al. Deze inpandige dienstwoning en bereikbaar vanaf de latere
Melkweg aan de oostzijde van het Oranjekanaal. Mulder Rappard was een
molenaar in hart en nieren. Hij werkte hard en verlangde van zijn
personeel dezelfde instelling. Dat veroorzaakte wel eens de nodige
wrijvingen, maar met Rappard viel niet te sjoemelen: zijn ja was ja en
zijn nee bleef nee. Hij had verstand van zaken. Over de silo’s was een
soort loopbrug met leuning aangelegd, zodat hij gemakkelijk het graan
kon controleren. Als hij met zijn handen in het graan voelde wist hij al
hoe groot de vochtigheidsgraad was. Daar hoefde wat hem betrof geen
meter aan te pas komen. Die loopbrug is Rappard noodlottig geworden.
 Hij zal een jaar of
zestig geweest zijn, toen hij op de planken is uitgegleden en een
lelijke smak naar beneden maakte. Zijn rug was ernstig beschadigd en hij
heeft lange tijd in het gips gelegen. Later toen hij weer een beetje
mocht lopen is hem een pak van gips aangemeten. Hij is afgekeurd en
vervroegd met pensioen gegaan. In 1937 werd de mulderswoning voor opslag
gebruikt. De Rappards verhuisden naar hun verderop gelegen nieuwe
onder-komen. [foto Melkweg 2: moeder, Dolf en mulder Rappard met baard]
Historische Wandeling 2009
Op 22 augustus om 13.30 uur gaan we mooie en wetenswaardige plekjes
achter de vaort met een bezoek vereren. De geschiedenis van het gebied
is aanmerkelijk jonger. Eigenlijk begon die pas goed op gang te komen
bij en na de totstandkoming van het Oranjekanaal. In de volgende
nieuwsbrief en de plaatselijke kranten komen deze zomer meer details te
staan. We zitten nu in het stadium van het benaderen van mensen met
kennis van dit gebied. Voor de samenkomst denken we aan de fabriek. Of
dat kan kunnen we nu nog niet zeggen. Zo niet dan vallen we terug op het
Terra College. Achter de Vaort, ook wel Urk genoemd, is een bijzonder
gebied. De naam Urk zal wel iets met het toenmalige eiland en de
waterscheiding door het kanaal te maken hebben. Misschien wordt het tijd
dat we deze nazomer met elkaar eens uit gaan puzzelen waar Noordbarge
die naam aan te danken hebben. Vlug en Vaardig [VEV] uit Noordbarge
speelde menige tegenstander van het veld. Later fuseerde deze
voetbalclub met Emmen. Noteer zaterdag 22 augustus 2009 om 13.30 in uw
agenda of op uw kalender.
|
|