|
Nieuwsbrief van de Historische Commissie Noordbarge Nummer
3 - 2010
Inloopmiddag 2010
We zijn
bezig met de voorbereiding van onze jaarlijkse inloopmiddag. Op 2
oktober 2010 is het weer zo ver. Het Tienkamp en omgeving zijn deze keer
aan de beurt. We hebben het dan over de omgeving van de Stortweg/Kampweg
en de Melkfabriek. Vanaf 13.30 uur is iedereen welkom in de kantine van
het AOC Terra College [Huizingsbrinkweg 9, 7812BK Emmen]. Na de koffie
beginnen we met een fotopresentatie van dit gebied door Henk Jeurink.
Hierna splitsen we ons in groepjes voor een historische wandeling door
het Tienkamp. Onderdeel van de wandeling is een bezoek aan het onlangs
ingerichte Centrum voor Beeldende Kunst [CBK] "De Fabriek" van de
gemeente Emmen. In het CBK worden we door Fried en Carola Rappard
bijgepraat over de op 18 februari 1893 opgerichte melkfabriek, officieel
"Coöperatieve zuivelfabriek en korenmalerij Noordbarge" Naast verwerking
van melk was in de fabriek ook een stoomkorenmolen ondergebracht. Hun
vader Geert Rappard was de mulder van de stoomkorenmolen. Tienkampers
als Rieks Kleine Deters, Geert Grootjans, Mannie en Eppie Harms zullen
met anderen de groepjes begeleiden. Naast ontmoeting en gezelligheid is
het doel van de inloopmiddag vooral het uitwisselen van ervaringen. Uw
kennis is daarbij van groot belang. Na afloop gaan we met zijn allen
terug naar de school voor een drankje. De inloopmiddag is gratis
toegankelijk.
Tienkamp
Een paar jaar geleden kregen we een indrukwekkend epistel "Tienkamp –
een genealogische novelle-" van Paul Tienkamp uit Hooghalen. Hij heeft
geprobeerd gebeurtenissen te mixen met een beeld van mensen die hij
kent, veelal uit verhalen, maar ook vanuit de herkenning van zijn eigen
typische eigenaardigheden". Daardoor vindt hij zijn "eigen aard" nu veel
aardiger. Uit zijn werk hebben we geput om achter de naam en de
geschiedenis van het Tienkamp te komen. Ook tegen het eind van de 18e
eeuw woonde je op Tienkamp of volgens de spelling van die tijd: "op
Thyencamp". Waar die naam vandaan komt weet niemand zeker, maar
waarschijnlijk heeft daar vroeger een zekere Thyen (of Tijn zeggen we
nu) gewoond. Het kampje van Thyen dus, vandaar. Die naam bestaat al
eeuwen. Als eerste kwam Paul Tienkamp die naam tegen bij een zekere Pol
Harms Thyencamp (in 1674) en kort daarna bij een Willem van Thyencamp.
 In het begin van de 19e
eeuw stonden op het Tienkamp twee gebouwen. Naar de grootte van de
bebouwing te oordelen een boerderij en een keuterij. De boerderij stond
op de plaats waar later de familie Scholten haar aannemersbedrijf
uitoefende. De boerderij was in het begin van de 19e eeuw in eigendom
van de familie Jurgen Engberts. De keuterij stond op de plaats waar de
familie Kleine Deters zich in het tweede deel van de 19e eeuw vestigde.
[zie foto]
De keuterij
was in bezit van Lambert Meijer. Of hij dit pand ook bewoonde kunnen we
via het kadaster niet achterhalen. De omliggende gronden waren van Harm
Nijhof. Jurgen Engberts had in de omgeving van de boerderij meerdere
percelen in eigendom. De kadastrale kaart van 1832 [nog zonder het
Oranjekanaal] laat zien dat de scherpe bocht in de Noorbargerstraat/
Ermerweg er altijd in heeft gezeten. De zuidelijke weg voerde naar Erm
en de meer noordelijke naar de Noordmao achter het huidige
Noordbargerbos. Volgens de kadastrale kaart van 1880 stonden op het
Tienkamp en omgeving 10 panden. Nazaten van de familie Engberts waren
naar elders vertrokken.
Het Tienkamp ontwikkelde zich door. Na de komst van de melkfabriek was
deze buurt in trek voor particuliere huisvesting van het personeel. Maar
ook andere, vaak bijzondere mensen streken hier neer. Zo woonde in het
toen eerste huisje aan de Stortweg [ nu 4/5] Reina Wolf. Ze was heel
klein van stuk en zeer vinnig. Zij verdiende de kost met het verstellen
van kleren bij boerenfamilies. De gehele dag zat ze dan voor het raam in
hun keuken. Ze deed alles met de hand. Voor haar werk ontving ze een
goed loon. Mensen stonden elkaar in sociaal opzicht in die jaren nog
half. Maar het aantal boerenfamilies was betuun [gering] en dus moest er
ook op een andere manier geld in het laatje komen. Ze woonde aan de
schoolkant. Haar leven lang werd haar voorkamer bewoond door
'overmoedige' Noorbargers, die het trouwen niet langer konden
uitstellen. Vaak werd hun eerste kind hier geboren. Op deze wijze mag
dit pand als de kraamkamer van Noordbarge worden beschouwd. Reina
trouwde zelf pas op latere leeftijd [56] met Lammert Anholts. Reina Wolf
[1865] kwam uit Zuidbarge. Begin jaren dertig bouwde Eb Vos –de
grondlegger van de latere Vos Makelaardij- naast haar in de tuin een
nieuwe woning [3]. Zijn echtgenote Egbertien was een dochter van
Reinhard Ennes Wolf, een broer van Reina. Hun oudste zoon Rein werd naar
haar genoemd. De familie Vos is naderhand in de Zandsteeg gaan wonen. Op
4 januari 1937 is Reina gestorven. Ze bereikte een voor die tijd hoge
leeftijd van 71 jaren. Lammert Anholts sleet zijn laatste jaren in de
Angelinostichting.
Zo hebben meerdere huizen in het Tienkamp hun eigen verhaal. Soms gaat
achter dat verhaal ook een hoop verdriet schuil. Botermaker Tiens
Grootjans, Eb de Groot, dove vrouw Tammes, de familie Geert Groothuis,
Klaas en Jan Engbes, Arend Witting, Jan Koopman, 4 Harm Kappe's, de
families Rieks Holties en Hendrik Keen. Een kleine opsomming. Maar ook
de vier generaties Kleine Deters en de familie Harms aan de Kampweg.
Langs de Ermerweg kun je niet om de familie Hendrik Scholten heen.
Volgens de kaart van 1832 bevond zich tussen de
Stortweg-Kampweg-Ermerweg in die tijd een bosch. Ook hier hebben zich
tot de verbeelding sprekende Noordbargers gevestigd, zoals o.a. de
families Weerman, Kappe en Luuk Pepping. Tenslotte komen we bij de
melk-fabriek.  Hiervoor
kunnen we putten uit het vele spitwerk van de andere botermaker uit
Noordbarge Rien Eding. Met zijn allen hebben zij de geschiedenis van het
Tienkamp vorm en inhoud gegeven. Mocht u nog foto's of leuke anek-dotes
over deze omgeving en zijn mensen hebben. Neem ze astublieft mee. Wie
weet krijgen ze een welverdiend plaatsje in het historisch boek over
Noordbarge.
Tenslotte
Mocht u nog iets over Noordbarge hebben waar u geen raad mee weet of
waarover u alle kennis niet meer paraat heeft, stelt u zich dan gerust
in verbinding met ons commissielid Geesje Gerrits [0591 640263].
|