|
Nieuwsbrief van de Historische Commissie Noordbarge Nummer 1 - 2010
Acte van Scheiding 1861 (vervolg)
In de
laatste nieuwsbrief van 2009 hadden we veel plaats ingeruimd voor de
opsteller van het plan tot vervening van het westelijk gedeelte van
markegronden van Noord- en Zuidbarge Harmannus Folkerus Gosselaar. Deze
domineeszoon was net uit zijn witte-broodsweken. Op 3 april van dat jaar
was hij getrouwd met Margien Haasken. Margien was de enige erfgenaam van
Willem Haasken en Aaltien Sikken uit Noordbarge. Rond het middaguur van
28 mei 1861 waren in de school van Noordbarge (op de grote brink) veel
markegenoten bijeengekomen voor het zetten van een handtekening onder
deze acte. De stukken hadden ter visie gelegen in het Schippershuis van
de Marke in Zuidbarge. Dit gebouw stond vermoedelijk aan de zuidoostkant
van de grote brug in Zuidbarge. In dat jaar was het Schipperhuis nog
gloednieuw. Via een advertentie in de Drentsche Courant waren de
markegenoten opgeroepen voor een Markevergadering van de Marke voor
Noord- en Zuidbarge. Aan deze oproep hadden veertig markegenoten gevolg
gegeven. Onder hen bevonden zich twee burgemeesters. Mr. Sijbrandus
Hellinga Tonckens van Odoorn en Mr. Lucas Oldenhuis Tonckens van Emmen.
Noordbarge was vertegenwoordigd door elf eigenerfde boeren of hun
gemachtigde. In de acte staat: "zoo werd het geheel in stemming
gebragt en aangenomen met zes honderd veertig en drie en twintig,
honderd zes en twintigste stemmen of koeweiden (+ 750 stemmen),
terwijl zich daartegen verklaard hebben negendertig en halve stemmen of
koeweiden(+ 39 stemmen) en zich buiten stemming hebben gehouden
negen stemmen of koeweiden (9 stemmen)." Met een overweldigende
meerderheid (94%) werd het ontwerp van scheiding met bijbehorende kaart
goedgekeurd. De Noordbarger onder-tekenaars waren: Jan Hoving, Luchien
Strating, Hendrikus Haasken, Geert Nijhof, Jannes Garming, Lucas Ubbing,
Hendrik Everts, Harmannus Gosselaar, Hendrik Haasken, Roelof Evenhuis en
Klaas Ensink. Als getuigen tekenden naast notaris Mr. Sjuck Johannes
Oosting, schoolmeester Geert Everts en landbouwer Willem Frieling
eveneens uit Noord-barge. Zo'n acte geeft een beeld van een in die
jaren niet onaanzienlijk deel van de Noordbarger bevolking. Harmannus
Gosselaar woonde dat jaar bij zijn schoonouders Willem Haasken en
Aaltien Sikken in. Hun boerderij stond op de plaats waar Koos Salomons
nu bezig is met zijn nieuwe woning.
 Klaas
Ensink was getrouwd met Jantien Hindriks Joling (weduwe van Willem Lutke
Frieling). Klaas en Jantien waren op 13 juli 1843 getrouwd. Vermoedelijk
woonden ze in 1861 nog in de boerderij van Willem Lutke Frieling (zie
foto). Deze boerderij stond op de plek waar later de Middelbare Land- en
Tuinbouwschool is gebouwd. De boerderij is jarenlang bewoond geweest
door de familie Schutrups. De bekende ondernemer Harm Kuper uit
Klazienaveen is genoemd naar zijn opa Harm Schutrups. Tussen 1860 en
1880 heeft Klaas Ensink een grote nieuwe boerderij aan de
Noordbargerstraat laten bouwen.
Deze
boerderij werd vanaf 1929 bewoond door de familie Hendrik (Hindrik) en
Geert Braams.
Op de plek waar nu Lien Weggemans
woont stond een oude Saksische boerderij met 'de kont naor de straot'.
In deze boerderij woonde Jan Hoving. Jan was van 1808 en samen met zijn
vrouw Albertien Kremers hadden ze de zorg voor zes opgroeiende kinderen.
Jan kon zo de weg over steken en hij was in de school. Het is best
mogelijk dat Luchien Strating, Jannes Garming en Hendrik Haasken die
middag met hem zijn opgelopen. Deze boeren woonden aan de zuidkant van
de Huizingsbrinkweg. Jannes Garming woonde in de boerderij waar nu het
Terra College staat. Daarnaast op de plaats van de boerderij van
Kropveld had Hendrik Haasken zijn domicilie. De toen 49 jaar oude
Hendrik Haasken was bij zijn schoonouders Jan Lipman en Hillegien Iken
ingetrouwd. Die meidag in 1861 hadden Hendrik en Aaltien nog twee
dochters. Margien was bijna zeventien en de jongste telg Hinderkien werd
op 17 juni één jaar. Drie kinderen waren hun ontvallen, waaronder de
enige opvolger in de mannelijke lijn Hindrikus.
Luchien
Strating zijn zuster Eeme (Eempien) was gehuwd met Berend[t] Garming. We
vermoeden dat Luchien Strating destijds samen met een paar zonen van
Berend Garming het boerenbedrijf van zijn vader dreef. Als dat zo is dan
was Luchien de laatste boer met de achternaam Strating op de
Stratingehof (zie foto).
 Zijn
zoon Klaas was koopman te Erica. Met gepaste eerbied werden twee
erfvolgers van Berend Garming "Straoting Berend" en "Straoting Hendrik"
genoemd. Jammer dat deze traditie in ongebruik is geraakt.
Jannes
Garming, de oudste zoon van Berend Garming was van 1824. Hij
vertegenwoordigde de familie Garming met 10½ koeweiden. Jannes is altijd
vrijgezel gebleven. De marke was verdeeld in waardelen. Een waardeel is
een aandeel in het geheel van de eigendoms- en gebruiksrechten in het
gemene bezit.
Vaak door vererving werden de waardelen
onderverdeeld in koeweiden.
Een andere ondertekenaar Lucas Ubbing was
getrouwd met Fennechien Gerrits.
Voor zover we na kunnen gaan hadden
zij geen kinderen. In 1880 was volgens het kadaster de boerderij
 (zie
foto) aan de Baxhoekweg 12 in eigendom van Lucas Ubbing uit Weerdinge.
Hendrik Jeurink en Geessien Hilbrands zijn op 26 juni 1885 getrouwd en
zij hebben hier altijd gewoond. Fennechien Gerrits is op 80-jarige
leeftijd in Odoorn overleden. Haar man Lucas was al eerder overleden.
Vermoedelijk ook in Odoorn waar door de brand in het gemeente-huis veel
gegevens zijn zoekgeraakt. In 1832 hadden de Ubbings meerdere panden in
eigendom. Naast de boerderij van Hendrik Jeurink hoorde hun ook het pand
verderop langs de Baxhoekweg (in de jaren vijftig woonde fietsmaker
Johannes Koopman hier). Ook de woning van Seubers aan de zuidkant van de
Baxhoekweg was in hun bezit. De vader van Lucas, Hindrik Ubbing was
gehuwd met Zwaantien Baks. Wellicht is dat de verklaring voor hun vele
bezittingen in de Baxhoek. Op die middag in mei was hij slechts
gerechtigd voor vier koeweiden. In de volgende nieuwsbrief gaan we
dieper in op de andere eigenerfde boeren in de school van Noordbarge
NB. Een kopie
van de acte van scheiding is beschikbaar gesteld door Roelof Boelens
[Readshop].
Tenslotte
Jaarlijks wordt op 10 april een
herdenking t.g.v. de bevrijding van Emmen gehouden. Deze herdenking
vindt plaats bij het zgn. Poolse Monument op de brink aan de
Noordbarger-straat. Iedereen is van harte welkom. De plechtigheid begint
om 18.45 uur. Na afloop kan er worden nagepraat in de aula van het
naastgelegen AOC Terra. De HC Noordbarge heeft hier een kleine
fototentoonstelling over de oorlog ingericht.
Mocht u nog iets over Noordbarge hebben
waar u geen raad mee weet of waarover u alle kennis niet meer paraat
heeft, stelt u zich dan gerust in verbinding met ons commissielid Geesje
Gerrits [0591 640263].
|